Tagarchief: Emoties

Mythes over emoties

Sinds ongeveer anderhalve maand volg ik dialectische gedragstherapie. Dit is een training om met trekken van borderline, zoals heftige en snel wisselende emoties, om te gaan. Veel mensen – niet alleen mensen met borderline trouwens – hebben het idee dat negatieve emoties er niet mogen zijn. Ze stoppen ze daarom weg of proberen ze op te lossen door middel van destructief gedrag.

De training begint met enkele hoofdstukken mindfulness, waarbij je leert in je “wijze geest” te komen. Die vond ik vrij moeilijk. Vooral over hoofdstuk 2, waarin je de vaardigheden leert om je emoties en verstand te integreren, deed ik lang.

Vervolgens komen er hoofdstukken over emotieregulatie. Ik ben nu net bezig aan het eerste hoofdstuk over deze vaardigheid. In dit hoofdstuk leer je over mythes die je kunt hebben over emoties. Een mythe is een hardnekkige overtuiging die misschien in het verleden betekenis heeeft gehad maar die niet klopt. Vandaag bespreek ik de mythes over emoties die worden genoemd.

1. Er is een JUISTE manier van voelen in ELKE situatie. Dit vond ik een lastige, omdat je bij emotieregulatievaardigheden ook leert om “tegengedrag” te vertonen, oftewel precies het omgekeerde te doen van wat de emotie je ingeeft. Als er dan geen juiste manier van voelen is, is er duidelijk wel een verkeerde manier van voelen. Het is echter niet zo dat je emoties moet ontkennen door tegengedrag. Dat je bijvoorbeeld moet gaan lachen als je verdrietig bent. Eerder moet je het omgekeerde doen van wat je door de emotie geneigd bent te doen, zoals bijvoorbeeld als je door verdriet jezelf wilt terugtrekken, juist actief mensen opzoeken.

2. Anderen laten weten dat ik mij slecht voel, is zwak. Dit vond ik ook een lastige, want ik ben vaak wel geneigd op de één of andere manier te laten merken dat ik me slecht voel. oet ik dan dus, onder het mom van tegengedrag, het niet laten merken? Er zjn echter verschillende manieren van het laten merken dat je je slecht voelt, dus daar zit waarschijnlijk de krux.

3. Negatieve gevoelens zijn slecht en destructief. Deze vond ik vrij makkelijk. Het is niet het gevoel maar wat je ermee doet, wat destructief kan zijn.

4. Emotioneel zijn betekent de controle verliezen. Dit dacht ik eerst ook maar de psycholoog die mijn second opinion over mijn autisme deed, zei dat je niet overspoeld kan worden door emoties. Het is eerder je reactie hierop, dus je gedachte dat deze emotie slecht is, die je kan overspoelen.

5. Sommige emoties zijn maar stom. Alle emoties zijn waardevol. Ze kunnen je informatie geven en motiveren maar het is wat je hiermee doet, wat het verschil maakt.

6. Emoties kunnen zomaar, zonder reden, opkomen. Meestal weet ik inderdaad niet waarom ik me slecht voel. Als ik er dan meer bij stil sta, is er wel een reden voor, ook al is dit bijvoorbeeld dat ik het koud heb.

7. Alle pijnlijke emoties zijn het gevolg van slecht gedrag. Dit vond ik een rare, want waarom zou een emotie het gevolg zijn van gedrag? Dit is natuurlijk deels wel zo, in de zin dat emoties niet zomaar opkomen. Maar pijnlijke emoties zijn niet goed of slecht, dus hun aanleiding is ook niet goed of slecht.

8. Als anderen mijn gevoelens niet goedkeuren, moet ik me waarschijnlijk zo niet voelen. Wat anderen van mijn emoties vinden, is hun zaak. Emoties zijn niet goed of slecht ongeacht wat een ander (of jij zelf) ervan vindt. Het is gedrag wat effectief of minder effectief is.

9. Pijnlijke emoties zijn eigenlijk niet belangrijk en moeten genegeerd worden. Net als bij de eerste mythe vond ik deze lastig. Er staat in de inleiding bij emotieregulatievaardigheden in mijn boek dat je negatieve gevoelens niet hoeft te ontkennen maar ook niet hoeft te omarmen. Betekent dat dan niet dat je ze negeert? Ik heb deze nog niet besproken in de training, dus weet het antwoord eigenlijk nog niet.

Welke mythes over emoties herken jij?

Dialectische gedragstherapie (DGT)

Vanmiddag had ik mijn eerste afspraak voor de training dialectische gedragstherapie (DGT) bij GGnet, de psychiatrische instelling in mijn regio. Ik had natuurlijk de afgelopen week al het werkboek gekregen en hier alvast het eerste hoofdstuk in gelezen. Sowieso was ik al wel bekend met DGT en zat al heel lang in een aantal zelfhulpgroepen op Facebook die deze methode hanteren. Vandaag leg ik uit wat DGT is en hoe het mij tot nu toe bevalt.

Wat is DGT?

DGT is één van de meest effectieve behandelmethoden voor mensen met de borderline-persoonlijkheidsstoornis, oftewel emotieregulatiestoornis. Deze stoornis wordt gekenmerkt door instabiliteit in emoties, relaties en zelfbeeld. Mensen met borderline hebben vaak sterk wisselende stemmingen, vertonen suïcidaal of zelfbeschadigend gedrag en hebben vaak een turbulent liefdesleven. Uiteraard hoef je niet alle kenmerken te hebben om met borderline gediagnositceerd te worden. Zelf heb ik bijvoorbeeld een stabiele relatie. DGT is trouwens ook effectief bij allerlei soorten destructief gedrag, zoals suïcidaliteit, eetbuien, middelenmisbruik, etc., ook als er geen sprake is van een (volledige) borderlinestoornis.

DGT combineert gedragstherapie met ideeën vanuit de zen-leer, zoals acceptatie en mindfulness. De methode is ontwikkeld door Marsha M. Linehan. Linehan is professor in de psychologie in Seattle en heeft vooral onderzoek gedaan naar de borderline-persoonlijkheidsstoornis, suïcidaal gedrag en drugsmisbruik. Naast professionele betrokkenheid heeft Linehan zelf ervaring met een psychiatrische opname voor wat men toen als schizofrenie bestempelde. Ze vindt zelf dat ze eerder borderline had.

Tijdens de dialectische gedragstherapie wordt aan vier verschillende soorten vaardigheden gewerkt. Deze zijn:

  • Mindfulness, in mijn Nederlandstalige werkboek omschreven als kern-oplettendheidsvaardigheden. Je leert om de aandacht naar binnen te richten en jezelf zonder oordeel te observeren en te leren kennen.
  • Emotieregulatie. Het leren herkennen, benoemen en beheersen van emoties.
  • Interpersoonlijke effectiviteit, oftewel intermenselijke vaardigheden. Hierbij leer je bijvoorbeeld om om te gaan met conflictsituaties.
  • Distress tolerance, in mijn werkboek vertaald als vaardigheden voor het verdragen van crisis (in plaats van je afreageren d.m.v. destructief gedrag).

Hoe bevalt het?

Normaal gesproken is DGT een vorm van groepstherapie. Vanwege mijn blindheid en autisme werd echter besloten mij de training individueel aan te bieden. Ik doe hem dus samen met mijn sociaal psychiatrisch verpleegkundige (SPV). Vandaag had ik dus mijn eerste afspraak in het kader van deze behandeling.

De eerste vaardigheid waar je bij DGT aan werkt, is mindfulness. In het eerste hoofdstuk wordt uitleg gegeven over de rationele, de emotionele en de wijze geest. Ik moest voorbeelden bedenken van wanneer ik vanuit puur mijn verstand (ratio) reageer, wanneer vanuit mijn emotie en wanneer beide in balans zijn (wijze geest). Een interessant punt wat genoemd werd, was dat je soms direct na een crisis wel in staat bent vanuit je wijze geest te reageren. Ik herkende dit van mijn crisis vorige maand. Na mijn lichamelijk herstel werd ik gezien door een voor mij onbekende psychiater. Hij vroeg of ik wel zelfstandig wilde blijven wonen. “Ja,” zei ik. Ik wist op de één of andere manier zowel gevoelsmatig als verstandelijk dat ik niet opgenomen wilde worden. De wijze geest wordt ook wel gezien als een soort intuïtie. Ik begrijp dit nog niet helemaal maar vond dit wel heel interessant.

Na het gesprek vanmiddag vroeg mijn SPV of het me zo bevalt en of de methode (voor zover ik nu kan beoordelen) aansluit. Ik denk van wel. Natuurlijk zitten aan elke therapiemethode voor- en nadelen. Zo heb ik wel eens gelezen dat mensen in een op DGT gebaseerde klinische behandeling geen contact mochten zoeken met de verpleging als ze die dag destructief bezig waren geweest. De redenatie erachter is dat het destructieve gedrag dan al de oplossing is voor je crisis en je dus geen andere oplossing (zoals contact met een verpleegkundige) meer nodig hebt. Dit vind ik enigszins vreemd. Wat ik wel goed vind, is dat bij diezelfde behandelunit in elk geval er geen zo-nodigmedicaite werd voorgeschreven. Ikzelf heb nog niet de stap gezet naar helemaal geen noodmedicatie maar heb al voor mezelf besloten dat twee van mijn drie psychische noodmedicijnen eraf mogen.